這世上還有阿羅漢嗎？

這個問題曾經在上座部圈子裡很Heat 。

【經典依據】

如果根據南傳上座部佛教律藏《犍度·小品·比丘尼犍度》記載，佛法能住世一千年

AN8.51中，佛陀卻說比丘尼出家後梵行只能住立五百年。

有人說佛陀制定了八敬法是讓梵行的時期重新延長到一千年的措施。

也有人認為這五百年是指像法時期開始出現的年數---佛滅約500年後（大約公元前後），確實出現了重大變化——大乘經典開始出現、佛教逐漸分化為不同部派（上座部、大眾部、後來的說一切有部等），並向中亞、中國傳播。這段時期佛教從較為集中的「早期佛教」走向多元發展。

巴利律藏的義註《一切善見律注》解釋此文時，主張佛法住世千年，是指具有四無礙解智阿羅漢的證法能住世千年。之後證法在每千年就逐漸隱沒，第二千年最高可證純觀阿羅漢，第三千年是三果（我們現在的年代），第四千年是二果，第五千年是初果，故佛法住世五千年。五千年之後，教理隱沒故修行隱沒，修行隱沒故證悟隱沒。正法逐漸隱沒後，只剩下形相存在。此時比丘穿衣、拿缽等都不莊重，但這樣形相還不算消失，之後威儀漸漸消失。最後，比丘把袈裟布片撕掉，並扔到林野，那時才稱形相隱沒。律藏的複註心義燈（Saratthadipani-tika，V.ò.3.403）也如此主張。

對於正法住世五千年可證得的最高果位，注釋書間有不同主張。除了《一切善見律注》的說法外，在《長部》義註(DNA.28)中提及佛法住世五千年時說：「以證得無礙解（paṭisambhidā）而住立了一千年，以六通為一千年，以三明為一千年（我們現在的年代），以純觀行者（sukkha-vipassaka）為一千年，以波羅提木叉（pātimokkha）住立一千年。」；在《增支部》義註(ANA.1.130)中也有類似說法，但最後的一千年不是波羅提木叉，而是最高可證得阿那含果、斯陀含果、須陀洹果。《相應部》義註(SNA16.3)則解釋正法的隱沒，是從四無礙解智阿羅漢、六通阿羅漢、三明阿羅漢、無三明的漏盡阿羅漢、三果、二果、初果，到初果也無法證得為止。

如果我們根據大部份義注，在佛滅後第三個一千年的現在，阿羅漢依然還存在的！！

義注一向不是最權威的資料。最權威的資料是《巴利三藏》中佛陀親口所說的話。

佛陀曾說，’‘如果比丘們正確地過活，世間是不會空於阿羅漢的’‘  （DN16）

怎樣為之‘正確地過活’呢？ 其實就是依循八聖道的生活方式。

現在，經典還在，四聖諦的教理還在，八聖道的修行還在。所以我們以絕對的信心斷定：現在阿羅漢還存在！！！

之所以說義注不是最權威，是因為，最簡單---假如在今時今日，一位阿羅漢去讀通了舍利佛尊者所著的《無礙解道》，他已經是具備了四無礙辯的特質啊！

六神通，其實《清淨道論》也有教它們的修法。今時今日，哪一位阿羅漢只要肯修四神足，也可以修到啊！（SN51）

或許義注指的是，佛滅後過了一千，阿羅漢們的四無礙辯、神通未必如前人那麼通透、熟練吧！所以佛陀說梵行（最頂尖的證量）只住五百年或一千年

【通透各種果位】

現今世代，還有許多大師父能夠詳細地說出各個果位的實際情況的。其中一位，就是隆波帕默。

根據經典，初果聖者斷除了三結：身見結（‘我’存在的感覺）、戒禁取結（執著無助解脫的戒條）、疑結（對三寶的懷疑） （AN4.241）

隆波帕默說啊，初果聖者的的禪定還很弱，還是會一整天跑來跑去的。其實和普通人沒有多大分別。

只要我們勤奮地修習戒定慧，‘我’存在的感覺就會越來越薄弱，到了一個點，似乎再感覺不到‘我’的感覺了。就算還未斬斷任何煩惱，我們已經可以斷定—初果是存在的！！！

隆波帕默繼續教導：‘一旦獲得第二個階段的法了，禪定會更加強大。心安住，在跑的時候，會跑得很短。一跑，馬上就覺知到了。’

經典也記載，二果聖者削弱了貪和嗔 （AN4.241）

一旦我們繼續修下去，正念越來越敏銳，越來越頻繁地能識破心中的煩惱。就算還未斬斷煩惱，我們也可以斷定—二果是存在的！！！

《聖典》記載，三果聖者完全根斷了對感官欲樂的貪慾和嗔心了（AN4.241）

隆波帕默說：‘在我們第三次切斷煩惱習氣時，已經照見這個身體是純粹的苦。’

隆波說，他們放下了身體，也對五塵—影像、聲音、氣味、味道、所觸--不迎（不貪）不拒（不嗔）

《聖典》說，他們有圓滿的戒和禪定，適量的智慧（AN3.87-89）

簡而言之，就是他們的心一直處於遠離五蓋的狀態，隆波帕默說他們的心一直都是安住的。

Por Khao Wanchart Yimme 說，‘如果誰成了三果，他自己會知道說他那個心會變成很有慈悲心。然後這個貪嗔癡無明也不會怎樣生起了，已經沒有多少力量會生起。’

如果我們繼續修下去，禪定成為了我們的常態時，我們真的會發現自己有自然而然的大慈大悲，對感官欲樂不再有多少興趣。就算還未斬斷煩惱，我們也已經可以斷定---三果是存在的！！！

《聖典》記載，阿羅漢們都根斷了餘下的五上分結：色界禪那的貪慾、無色界禪那的貪慾、散亂、我慢、無明

隆波敦開示說：‘所有的阿羅漢聖者都具有不往外送的心，心無動蕩起伏，並且擁有圓滿的念’

隆波帕默說：‘阿羅漢的心，已不再與世間如膠似膝地黏著了。它是自由的，不再抓取任何所緣，並已解脫於一切所緣’

如果我們的止觀禪修強而有力，將會有一天，正念跟得上我們每一個思想、說話、動作，有近乎圓滿的正念，幾乎沒有任何煩惱。就算還未斬斷煩惱，我們也已經可以斷定---阿羅漢果是存在的！！！

此時，如果我們一直以涅槃為所緣來修習禪定，心已經一直和涅槃水乳交融了。我們便知道，心已經隨時準備好證悟涅槃，差在我們想不想而已。我們和涅槃的距離是這麼的接近啊！

【關於睡眠的驗證】

當五蓋被長時間壓制，貪嗔癡淡薄；一天下來所損耗的精神能量是非常小的。我們的心一整天都維持在飽滿、愉悅、精神的狀態。這時不用睡覺也行。就算睡，也不用睡太久，可能兩小時、四小時等等。

我們便會知道—佛陀的作息是真的！

SnA5.4中記載，佛陀每天都會在12pm-2pm和 3am-4am 這兩段時間具念正知地睡覺休息。 即佛陀一天只睡3個小時！

佛陀在多篇經文，包括AN4.37中也教導，比丘們應該專修清醒：日夜修行，以離五蓋，只在中夜具念地睡覺。中夜是晚上十時到凌晨兩時，意味著只需要四小時的睡眠時間。

也聽過 Luang ta Thongin 曾經一個月沒睡覺，精進修行。

當我們修過來，我們也知道這些都不是吹牛、超人類的東西，大家都能做到的！！

小編認同Ajahn Brahm 的教導。

Ajahn Brahm 教導我們不要嘗試和昏沉睡眠對抗，‘不要投入更多『努力』，要投入更多『智慧』’---溫度合適嗎？吃得夠嗎？ 睡得夠嗎？

如果是睡眠不足，應該要補眠。Ajahn 開示說，曾經有位信徒就是這樣而去參加禪修營，Ajahn 建議她要多睡一點。於是她連續三四天都不斷在補眠。三四天之後，她的精力恢復了。一旦精力恢復，她就開始早起，開始更多地禪修。到九天禪修營結束時，她是表現出色的禪修者之一。Ajahn 也讚賞了她。

Ajahn 說，當我們實踐禪修；過一段時間，你會發現你根本就不想去睡覺了。你睡不著。不是因為規定，而是因為感覺沒有必要。然後你可以來這裡坐著，你的心不會感到睏倦。因為不感到睏倦，它就不會去睡覺。你會變得非常平靜、快樂和喜悅。一旦這種喜悅開始生起，就像這裡有幾個人告訴我的那樣，一旦喜悅生起，你在禪修中真的感到極樂，你會發現你晚上也睡不著了。你不需要它。這就是有趣的地方。他們會問：我做錯什麼了嗎？我晚上睡不著？不，享受它吧。這就是當你進行大量禪修時會發生的情況。你的睡眠需求真的會消失。

【神通的驗證】

不是說小編自己有神通。

但如果我們真的有神通的話，我們將能知道許多東西。比如說，當一位禪修者證悟阿羅漢果時，其實整個天界也知道（Iti.82）我們和任一位可信的天神交流一下，已經可以知道誰誰誰是阿羅漢了。

又或者好像Por Khao Wanchart Yimme 這樣有甚深定力的大修行人。他很多東西都知道。他用禪定一看，就知道眼前這位是阿羅漢：

‘充滿著「光明燦爛」！’、

‘哦！真是究竟了、極至了！已沒有了！’、

‘聖者已經來到了眼前，充滿著光明燦爛了！’、

‘請絕對要告訴信眾們：「正念與恭敬」！要有保持正念與恭敬心，時常有正念提醒自己、提醒內心——這位是已經斷盡一切、什麼也沒有了的聖者！切勿輕忽，因為這是非常危險！’

一般現代大眾比較認可、相信為阿羅漢的大修行人們，有緬甸的宣隆大師、泰國的阿姜曼、Luang ta maha bua和他的妹妹Mae Chandee Lohitdee、美琪喬等等。

是否真的？

小編邀請大家進入第四禪，然後觀看他們現在在哪裡？ 這樣就清晰了~

Are There Still Arahants in This World?

This question was once very heated in Theravada circles.

**[Classic Basis]**

According to the record in the Theravada Vinaya Pitaka, Khandhaka section, Cullavagga, Bhikkhuni Khandhaka, the Buddha’s teaching can last for one thousand years.

In AN8.51, the Buddha said that after bhikkhunis ordain, the holy life can only last for five hundred years.

Some say that the Buddha’s establishment of the Eight Garudhammas was a measure to extend the period of the holy life back to one thousand years.

Others believe that these five hundred years refer to the number of years when the counterfeit Dhamma period begins — approximately 500 years after the Buddha’s parinibbana (around the beginning of the Common Era). Indeed, major changes occurred: Mahayana sutras began to appear, Buddhism gradually differentiated into different schools (Theravada, Mahasanghika, later Sarvastivada, etc.), and spread to Central Asia and China. During this period, Buddhism transitioned from a more concentrated “Early Buddhism” to pluralistic development.

The Commentary on the Pali Vinaya, *Samantapasadika* (一切善見律注), when explaining this text, holds that the Dhamma lasting one thousand years refers to the realization Dhamma of Arahants possessing the four analytical knowledges (*paṭisambhidā*) being able to last for one thousand years. Thereafter, the realization Dhamma gradually disappears every thousand years. In the second thousand years, the highest attainable is the dry-insight Arahant (*sukkha-vipassaka*); the third thousand years is the third fruit (our current era); the fourth thousand years is the second fruit; the fifth thousand years is the first fruit. Therefore, the Dhamma lasts for five thousand years. After five thousand years, because the doctrine disappears, practice disappears; because practice disappears, realization disappears. After the true Dhamma gradually disappears, only the outward form remains. At this time, bhikkhus wearing robes, holding alms bowls, etc., are not dignified, but such outward form is not yet considered disappeared; afterwards, deportment gradually disappears. Finally, bhikkhus tear pieces of their robe cloth and throw them into the forest; only then is it called the form disappearing. The sub-commentary on the Vinaya, *Saratthadipani-tika* (V.ò.3.403), also holds this view.

Regarding the highest fruit position attainable during the five thousand years the true Dhamma lasts, there are differing views among the commentaries. Besides the view in *Samantapasadika*, in the Dīgha Nikāya Commentary (DNA.28), when mentioning the Dhamma lasting five thousand years, it says: “It stood for a thousand years with the attainment of analytical knowledge (*paṭisambhidā*), a thousand years with the six higher knowledges, a thousand years with the three knowledges (our current era), a thousand years with dry-insight practitioners (*sukkha-vipassaka*), a thousand years with the Pātimokkha.” In the Aṅguttara Nikāya Commentary (ANA.1.130), there is a similar statement, but the last thousand years is not the Pātimokkha; instead, the highest attainable are the Anāgāmi fruit, Sakadāgāmi fruit, and Sotāpanna fruit. The Saṃyutta Nikāya Commentary (SNA16.3) explains the disappearance of the true Dhamma, from Arahants with four analytical knowledges, Arahants with six higher knowledges, Arahants with three knowledges, Arahants without the three knowledges who are free from taints, third fruit, second fruit, first fruit, until even the first fruit cannot be attained.

If we follow most commentaries, in the present third thousand years after the Buddha’s parinibbana, Arahants still exist!!

Commentaries have never been the most authoritative materials. The most authoritative materials are the words personally spoken by the Buddha in the Pali Canon.

The Buddha once said, “If bhikkhus live rightly, the world will not be empty of Arahants.” (DN16)

What does it mean to “live rightly”? It is actually living in accordance with the Noble Eightfold Path.

Now, the suttas are still here, the teaching of the Four Noble Truths is still here, the practice of the Noble Eightfold Path is still here. Therefore, we can conclude with absolute confidence: Arahants still exist now!!!

The reason commentaries are not the most authoritative is because, most simply — if today an Arahant reads and masters the *Paṭisambhidāmagga* authored by the Venerable Sāriputta, he already possesses the qualities of the four analytical knowledges!

The six higher knowledges — actually, the *Visuddhimagga* also teaches their methods of cultivation. Today, any Arahant willing to practice the four bases of psychic power (*iddhipāda*) can also attain them! (SN51)

Perhaps the commentaries mean that after one thousand years following the Buddha’s parinibbana, the Arahants’ four analytical knowledges and psychic powers may not be as thorough and proficient as those of the ancients! So the Buddha said the holy life (the highest realization) only lasts five hundred or one thousand years.

**[Thorough Understanding of Various Fruit Positions]**

In the present generation, there are still many great masters who can explain in detail the actual conditions of each fruit position. One of them is Luang Por Pramote.

According to the suttas, a first-fruit noble one has eradicated the three fetters: personality view (the feeling that “I” exists), adherence to rules and rituals (clinging to precepts and practices that do not lead to liberation), and doubt (doubt about the Triple Gem) (AN4.241).

Luang Por Pramote says the stillness of a first-fruit noble one is still very weak; they still run around all day. Actually, there is not much difference from ordinary people.

As long as we diligently practice *sīla*, *samādhi*, and *paññā*, the feeling that “I” exists will become weaker and weaker, until a point where we seem no longer to feel the “I.” Even if we have not yet cut off any defilements, we can already conclude — the first fruit exists!!!

Luang Por Pramote continues to teach: “Once one obtains the second stage of the Dhamma, stillness will be even stronger. The mind stays settled; when running, it runs for a very short time. As soon as it runs, it immediately becomes aware.”

The suttas also record that a second-fruit noble one has weakened greed and aversion (AN4.241).

Once we continue to practice, mindfulness becomes sharper and sharper, more and more frequently able to recognize the defilements in the mind. Even if we have not yet cut off defilements, we can also conclude — the second fruit exists!!!

The Pali Canon records that a third-fruit noble one has completely eradicated craving and aversion for sensual pleasures (AN4.241).

Luang Por Pramote says: “When we cut off the defilement for the third time, we have already clearly seen this body as pure suffering.”

Luang Por says they have let go of the body, and toward the five sense objects — forms, sounds, odors, tastes, tangible objects — they neither welcome (no greed) nor reject (no aversion).

The Pali Canon says they have perfect *sīla* and *samādhi*, and an appropriate amount of wisdom (AN3.87-89).

In short, their minds are always in a state far from the five hindrances; Luang Por Pramote says their minds are always settled.

Por Khao Wanchart Yimme says: “If someone becomes a third fruit (non-returner), he himself will know that his mind has become very compassionate. Then this greed, aversion, delusion, and ignorance will not arise much anymore; they no longer have much power to arise.”

If we continue to practice, when stillness becomes our norm, we will really discover that we naturally have great loving-kindness and compassion, and no longer have much interest in sensual pleasures. Even if we have not yet cut off defilements, we can already conclude — the third fruit exists!!!

The Pali Canon records that Arahants have eradicated the remaining five higher fetters: craving for form-sphere *jhānas*, craving for formless-sphere *jhānas*, restlessness, conceit, and ignorance.

Luang Por Dune teaches: “All Arahant noble ones have a mind that does not send outward; the mind is without agitation or fluctuation, and possesses perfect mindfulness.”

Luang Por Pramote says: “The Arahant’s mind is no longer stuck to the world like glue. It is free, no longer grasping any object, and has been liberated from all objects.”

If our *samatha-vipassanā* meditation is strong and powerful, there will come a day when mindfulness can keep up with our every thought, speech, and action, with nearly perfect mindfulness and almost no defilements. Even if we have not yet cut off defilements, we can already conclude — the Arahantship exists!!!

At this time, if we continuously practice stillness taking Nibbāna as the object, the mind has already been blending with Nibbāna like milk and water. We then know that the mind is already ready at any time to realize Nibbāna; the only difference is whether we want to or not. The distance between us and Nibbāna is so close!

**[Verification Regarding Sleep]**

When the five hindrances are suppressed for a long time, greed, aversion, and delusion become thin; the mental energy consumed in a day is very small. Our mind maintains a full, joyful, and energetic state all day. At this time, it is okay not to sleep. Even if sleeping, there is no need to sleep too long — perhaps two hours, four hours, etc.

We will then know — the Buddha’s daily routine is real!

In SnA5.4, it is recorded that the Buddha would every day, from 12pm–2pm and 3am–4am, sleep with mindfulness and clear comprehension. That is, the Buddha only slept three hours a day!

The Buddha in many suttas, including AN4.37, also taught that bhikkhus should specially practice wakefulness: practice day and night, to be free from the five hindrances, only sleeping with mindfulness in the middle watch of the night. The middle watch is from 10pm to 2am, meaning only four hours of sleep time is needed.

I have also heard that Luang Ta Thongin once went a whole month without sleeping, practicing diligently.

When we have practiced it ourselves, we also know that these are not bragging or superhuman things; everyone can do them!!

The editor agrees with Ajahn Brahm’s teaching.

Ajahn Brahm teaches us not to try to fight against drowsiness and sleep: ‘Don't put more effort in. Just put more wisdom in’ — is this the right temperature for you? Are you eating enough? You know, is it the case that you need a bit more of a rest?

If it is sleep deprivation, one should catch up on sleep. Ajahn said there was once a lay follower who went to a meditation retreat like this; Ajahn suggested she sleep more. So she continuously caught up on sleep for three or four days. After three or four days, her energy recovered. Once her energy recovered, she started waking up early and doing more meditation. By the end of the nine-day meditation retreat, she was one of the outstanding meditators. Ajahn also praised her.

Ajahn says: When we practice meditation,  ‘after a while, you find you just don't want to go to sleep. You can't go to sleep. Not because of rules, because it doesn't feel necessary. And then you can come and sit in here and your mind doesn't feel sleepy. And because it doesn't feel sleepy, it doesn't go to sleep. You get very peaceful and happy and joyful. Once that joy starts coming up, as a couple of people have told me here, that once that joy starts coming up and you're really blissing out in the meditation, you find you won't be able to go to sleep at night either. You don't need it. And that's the interesting part. They say something wrong. Am I doing something wrong? I can't go to sleep at night? No. Enjoy. That's what happens when you do a lot of meditation. Your sleep requirements really kind of disappear.’

**[Verification of Psychic Powers]**

It is not that the editor himself has psychic powers.

But if we really have psychic powers, we will be able to know many things. For example, when a meditator realizes the Arahant fruit, actually the entire deva realm also knows (Iti.82). If we communicate with any trustworthy deva, we can already know who is an Arahant.

Or like Por Khao Wanchart Yimme, such a great practitioner with profound stillness. He knows many things. With one look in *jhāna*, he knows that the person before him is an Arahant:

“Full of ‘brilliant radiance’!”,

“Oh! Truly ultimate, the supreme! Already nothing left!”,

“The noble one has arrived before us, full of brilliant radiance!”,

“Please absolutely tell the devotees: ‘Mindfulness and respect’! Maintain mindfulness and a respectful mind, constantly have mindfulness reminding yourself, reminding the inner mind — this is a noble one who has already cut off everything, who has nothing left! Do not be negligent, because this is very dangerous!”

Generally, modern people more recognize and believe as Arahants the great practitioners such as Myanmar’s Sunlun Sayadaw, Thailand’s Ajahn Mun, Luang Ta Maha Bua and his sister Mae Chandee Lohitdee, Mae Chee Kaew, etc.

Is it really so?

The editor invites everyone to enter the fourth *jhāna*, and then observe where they are now? Then it will be clear~

โลกนี้ยังมีอรหันต์อยู่ไหม?

คำถามนี้เคยเป็นที่ถกเถียงอย่างร้อนแรงในวงการเถรวาท

**【หลักฐานจากพระไตรปิฎก】**

หากตามที่บันทึกไว้ในพระวินัยปิฎกของนิกายเถรวาท หมวดขันธกะ จุลลวัคค์ ภิกขุนีขันธกะ พระธรรมสามารถดำรงอยู่ในโลกได้หนึ่งพันปี

ใน AN8.51 พระพุทธเจ้าตรัสว่าหลังจากภิกษุณีออกบวชแล้ว พรหมจรรย์จะสามารถดำรงอยู่ได้เพียงห้าร้อยปีเท่านั้น

บางคนกล่าวว่าพระพุทธเจ้าทรงบัญญัติแปดข้อเคารพ (แปดครุธรรม) เพื่อเป็นมาตรการให้ช่วงเวลาของพรหมจรรย์กลับมาขยายออกไปถึงหนึ่งพันปี

ก็มีบางคนคิดว่าห้าร้อยปีนี้หมายถึงจำนวนปีเมื่อช่วงเวลาของเหมือนธรรม (像法) เริ่มปรากฏขึ้น — ประมาณ 500 ปีหลังจากพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ (ประมาณต้นคริสต์ศักราช) จริงๆ แล้วมีการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ — พระสูตรมหายานเริ่มปรากฏขึ้น พุทธศาสนาค่อยๆ แยกออกเป็นนิกายต่างๆ (เถรวาท มหาสังฆิกะ ต่อมาคือ สรวัสติวาท ฯลฯ) และเผยแผ่ไปยังเอเชียกลางและจีน ในช่วงเวลานี้พุทธศาสนาจาก “พุทธศาสนายุคแรก” ที่ค่อนข้างรวมศูนย์ ไปสู่การพัฒนาที่หลากหลาย

อรรถกถาพระวินัยบาลี “สัมันตปาสาทิกา” (一切善見律注) เมื่ออธิบายข้อความนี้ อ้างว่าพระธรรมดำรงอยู่หนึ่งพันปี หมายถึง ธรรมที่เป็นการบรรลุของอรหันต์ที่มีจตุปฏิสัมภิทา (四無礙解智) สามารถดำรงอยู่ได้หนึ่งพันปี หลังจากนั้น ธรรมที่เป็นการบรรลุจะค่อยๆ ซ่อนหายไปทุกพันปี ในพันปีที่สอง สูงสุดสามารถบรรลุได้คือ อรหันต์ผู้มีวิปัสสนาล้วน (純觀阿羅漢) พันปีที่สามคือ ตติยผล (สามผล ซึ่งเป็นยุคของเราปัจจุบัน) พันปีที่สี่คือ ทุติยผล พันปีที่ห้าคือ ปฐมผล ดังนั้นพระธรรมจึงดำรงอยู่ได้ห้าพันปี หลังจากห้าพันปี เพราะหลักคำสอนซ่อนหายไป การปฏิบัติจึงซ่อนหายไป เพราะการปฏิบัติซ่อนหายไป การบรรลุจึงซ่อนหายไป หลังจากพระสัทธรรมค่อยๆ ซ่อนหายไป เหลือเพียงรูปแบบภายนอกเท่านั้น ในเวลานั้น ภิกษุสวมผ้า สะพายบาตร ฯลฯ ล้วนไม่สง่างาม แต่รูปแบบภายนอกเช่นนี้ยังไม่ถือว่าหายไป หลังจากนั้น กิริยามารยาทค่อยๆ หายไป ในที่สุด ภิกษุฉีกผ้าจีวรเป็นชิ้นๆ แล้วโยนทิ้งในป่าไร้คน ในเวลานั้นจึงเรียกว่าภาพลักษณ์หายไป อรรถกถารองของพระวินัย “สารัตถทีปนี-ฎีกา” (Saratthadipani-tika, V.ò.3.403) ก็อ้างเช่นเดียวกัน

สำหรับผลสูงสุดที่สามารถบรรลุได้ในช่วงห้าพันปีที่พระสัทธรรมดำรงอยู่ อรรถกถาต่างๆ มีความเห็นต่างกัน นอกจากความเห็นใน “สัมันตปาสาทิกา” แล้ว ในอรรถกถาของทีฆนิกาย (DNA.28) เมื่อกล่าวถึงพระธรรมดำรงอยู่ห้าพันปี กล่าวว่า “ดำรงอยู่ได้หนึ่งพันปีด้วยการบรรลุปฏิสัมภิทา (paṭisambhidā) หนึ่งพันปีด้วยอภิญญาหก หนึ่งพันปีด้วยวิชชาสาม (ยุคของเราปัจจุบัน) หนึ่งพันปีด้วยผู้ปฏิบัติวิปัสสนาล้วน (sukkha-vipassaka) หนึ่งพันปีด้วยปาติโมกข์” ในอรรถกถาของอังคุตตรนิกาย (ANA.1.130) ก็มีข้อความคล้ายกัน แต่พันปีสุดท้ายไม่ใช่ปาติโมกข์ แต่สูงสุดสามารถบรรลุได้คือ อนาคามิผล สกทาคามิผล โสตาปัตติผล อรรถกถาของสังยุตตนิกาย (SNA16.3) อธิบายการหายไปของพระสัทธรรม จากอรหันต์ที่มีจตุปฏิสัมภิทา อรหันต์ที่มีอภิญญาหก อรหันต์ที่มีวิชชาสาม อรหันต์ที่ไม่มีวิชชาสามแต่สิ้นอาสวะ ตติยผล ทุติยผล ปฐมผล จนกระทั่งแม้ปฐมผลก็ไม่สามารถบรรลุได้

หากเราตามอรรถกถาส่วนใหญ่ ในพันปีที่สามหลังจากพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ในปัจจุบัน อรหันต์ยังคงมีอยู่!!

อรรถกถาไม่เคยเป็นข้อมูลที่权威ที่สุด ข้อมูลที่权威ที่สุดคือพระพุทธเจ้าตรัสด้วยพระองค์เองในพระไตรปิฎกบาลี

พระพุทธเจ้าเคยตรัสว่า “หากภิกษุทั้งหลายอยู่ถูกต้อง โลกจะไม่ว่างเปล่าจากอรหันต์” (DN16)

การ “อยู่ถูกต้อง” นั้นคืออะไร? จริงๆ แล้วคือการดำเนินชีวิตตามทางสายกลางแปดประการ (八聖道)

ในปัจจุบัน พระสูตรยังคงอยู่ คำสอนสี่อริยสัจยังคงอยู่ การปฏิบัติทางสายกลางแปดประการยังคงอยู่ ดังนั้นเราจึงสามารถสรุปด้วยความเชื่อมั่นอย่างแท้จริงว่า: ปัจจุบันอรหันต์ยังคงมีอยู่!!!

เหตุผลที่อรรถกถาไม่ใช่权威ที่สุด เพราะเหตุผลที่ง่ายที่สุด — หากในสมัยนี้ อรหันต์คนหนึ่งอ่านและเข้าใจ “ปฏิสัมภิทามรรค” ที่พระสารีบุตรแต่ง เขาก็มีคุณสมบัติของจตุปฏิสัมภิทาแล้ว!

อภิญญาหก จริงๆ แล้ว “วิสุทธิมรรค” ก็สอนวิธีปฏิบัติของพวกมันด้วย ในสมัยนี้ อรหันต์คนไหนก็ตามที่ยอมปฏิบัติอิทธิบาทสี่ ก็สามารถปฏิบัติได้! (SN51)

บางทีอรรถกถาหมายถึง หลังจากพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ไปหนึ่งพันปี อรหันต์ทั้งหลาย จตุปฏิสัมภิทาและอภิญญาของพวกเขาอาจไม่ละเอียดลึกซึ้งและชำนาญเท่ากับคนในอดีต! ดังนั้นพระพุทธเจ้าจึงตรัสว่าพรหมจรรย์ (ผลสูงสุด) จะดำรงอยู่ได้เพียงห้าร้อยหรือหนึ่งพันปี

**【เข้าใจผลต่างๆ อย่างละเอียด】**

ในยุคปัจจุบัน ยังมีอาจารย์ใหญ่หลายท่านที่สามารถอธิบายสถานการณ์จริงของแต่ละผลได้อย่างละเอียด หนึ่งในนั้นคือ หลวงพ่อประมวล (Luang Por Pramote)

ตามพระสูตร ผู้บรรลุปฐมผลได้ตัดกิเลสสามอย่าง: สักกายทิฏฐิ (ความรู้สึกว่า “ฉัน” มีอยู่) ศีลพรตปรามาส (การยึดติดในศีลและวัตรที่ไม่นำไปสู่การหลุดพ้น) และ วิจิกิจฉา (ความสงสัยในพระรัตนตรัย) (AN4.241)

หลวงพ่อประมวลกล่าวว่า สมาธิของผู้บรรลุปฐมผลยังอ่อนมาก ยังคงวิ่งไปวิ่งมาทั้งวัน จริงๆ แล้วไม่ต่างจากคนธรรมดามากนัก

ตราบใดที่เราขยันหมั่นเพียรปฏิบัติศีล สมาธิ ปัญญา ความรู้สึกว่า “ฉัน” มีอยู่จะค่อยๆ อ่อนลง จนถึงจุดหนึ่ง ดูเหมือนจะไม่รู้สึกถึง “ฉัน” อีกต่อไป แม้เราจะยังไม่ได้ตัดกิเลสใดๆ เราก็สามารถสรุปได้ว่า — ปฐมผลมีอยู่จริง!!!

หลวงพ่อประมวลยังคงสอนต่อว่า “เมื่อได้ธรรมในขั้นที่สองแล้ว สมาธิจะยิ่งแข็งแกร่งขึ้น จิตจะตั้งมั่น เมื่อวิ่งก็จะวิ่งได้สั้นมาก พอวิ่งปุ๊บ ก็รู้สึกตัวทันที”

พระสูตรก็บันทึกว่า ผู้บรรลุทุติยผลได้ทำให้กิเลสโลภะและโทสะอ่อนลง (AN4.241)

เมื่อเราปฏิบัติต่อไป สติจะยิ่งเฉียบคมขึ้น สามารถมองเห็นกิเลสในใจได้บ่อยครั้งขึ้น แม้เราจะยังไม่ได้ตัดกิเลส เราก็สามารถสรุปได้ว่า — ทุติยผลมีอยู่จริง!!!

พระไตรปิฎกบันทึกว่า ผู้บรรลุตติยผลได้ตัดกิเลสโลภะและโทสะในกามคุณทั้งหมด (AN4.241)

หลวงพ่อประมวลกล่าวว่า “เมื่อเราตัดนิสัยกิเลสเป็นครั้งที่สามแล้ว เราได้เห็นร่างกายนี้เป็นทุกข์ล้วน”

หลวงพ่อกล่าวว่า พวกเขาวางร่างกายลงแล้ว และต่อห้าอารมณ์ — รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ — ไม่ต้อนรับ (ไม่โลภ) ไม่ปฏิเสธ (ไม่โกรธ)

พระไตรปิฎกกล่าวว่า พวกเขามีศีลและสมาธิบริบูรณ์ ปัญญาประมาณพอดี (AN3.87-89)

โดยสรุป คือ จิตของพวกเขาอยู่ในสถานะที่ห่างไกลจากนิวรณ์ห้าอย่างตลอดเวลา หลวงพ่อประมวลกล่าวว่าจิตของพวกเขาตั้งมั่นตลอดเวลา

ป่อขาว วันชาต ยิมเม (Por Khao Wanchart Yimme) กล่าวว่า “หากใครบรรลุตติยผล เขาจะรู้เองว่าจิตของเขาจะกลายเป็นจิตที่มีเมตตาธรรมมาก จากนั้น โลภะ โทสะ โมหะ และอวิชชาจะไม่เกิดขึ้นมากนัก ไม่มีพลังที่จะเกิดขึ้นมากอีกต่อไป”

หากเราปฏิบัติต่อไป เมื่อสมาธิกลายเป็นปกติของเรา เราจะพบจริงๆ ว่าตัวเราเองมีเมตตากรุณาธรรมตามธรรมชาติ และไม่มีความสนใจในกามคุณมากนัก แม้เราจะยังไม่ได้ตัดกิเลส เราก็สามารถสรุปได้แล้วว่า — ตติยผลมีอยู่จริง!!!

พระไตรปิฎกบันทึกว่า อรหันต์ทั้งหลายได้ตัดอุปาทานขั้นสูงห้าอย่างที่เหลือ: โลภะในรูปฌาน โลภะในอรูปฌาน อุทธัจจะ มานะ และอวิชชา

หลวงพ่อดุลกล่าวว่า “อรหันต์ทั้งหลายล้วนมีจิตที่ไม่ส่งออกไปภายนอก จิตไม่หวั่นไหว และมีสติบริบูรณ์”

หลวงพ่อประมวลกล่าวว่า “จิตของอรหันต์ ไม่ได้ยึดติดกับโลกเหมือนติดกาวอีกต่อไป มันเป็นอิสระ ไม่ยึดถืออารมณ์ใดๆ และได้หลุดพ้นจากอารมณ์ทั้งปวง”

หากการปฏิบัติสมาถะและวิปัสสนาของเรามีพลังแข็งแกร่ง สักวันหนึ่ง สติจะตามทันความคิด คำพูด การกระทำทุกอย่างของเรา ด้วยสติที่เกือบบริบูรณ์ แทบไม่มีกิเลสใดๆ แม้เราจะยังไม่ได้ตัดกิเลส เราก็สามารถสรุปได้แล้วว่า — อรหันตผลมีอยู่จริง!!!

ในเวลานี้ หากเราปฏิบัติสมาธิโดยมีนิพพานเป็นอารมณ์ตลอดไป จิตได้ผสมผสานกับนิพพานเหมือนน้ำนมและน้ำ จิตเราก็รู้ว่าจิตพร้อมที่จะบรรลุนิพพานได้ตลอดเวลา ความแตกต่างเพียงอย่างเดียวคือเราต้องการหรือไม่ ระยะห่างระหว่างเรากับนิพพานใกล้ขนาดนี้!

**【การยืนยันเกี่ยวกับการนอนหลับ】**

เมื่อนิวรณ์ห้าถูกกดข่มเป็นเวลานาน โลภะ โทสะ โมหะ บางเบา; พลังจิตที่สูญเสียไปในหนึ่งวันมีน้อยมาก จิตของเรารักษาสถานะที่เต็มเปี่ยม ยินดี และมีพลังตลอดทั้งวัน ในเวลานี้ไม่นอนก็ได้ แม้นอน ก็ไม่ต้องนอนนาน อาจสองชั่วโมง สี่ชั่วโมง ฯลฯ

เราก็จะรู้ว่า — กิจวัตรของพระพุทธเจ้าเป็นเรื่องจริง!

ใน SnA5.4 บันทึกว่า พระพุทธเจ้าจะนอนด้วยสติสัมปชัญญะทุกวันในช่วง 12:00 น. – 14:00 น. และ 03:00 น. – 04:00 น. คือพระพุทธเจ้านอนวันละเพียง 3 ชั่วโมง!

พระพุทธเจ้าในพระสูตรหลายสูตร รวมถึง AN4.37 ก็ทรงสอนว่าภิกษุทั้งหลายควรปฏิบัติความตื่นตัวเป็นพิเศษ: ปฏิบัติทั้งกลางวันและกลางคืน เพื่อละนิวรณ์ห้า นอนด้วยสติเฉพาะในยามกลางคืน ยามกลางคืนคือ 22:00 น. ถึง 02:00 น. หมายความว่าต้องการเวลาเพียงสี่ชั่วโมงในการนอน

ก็เคยได้ยินว่าหลวงตาทองอินเคยไม่นอนทั้งเดือน ฝึกปฏิบัติอย่างขยันขันแข็ง

เมื่อเราปฏิบัติมาแล้ว เราก็รู้ว่าเรื่องเหล่านี้ไม่ใช่การโกหกหรือสิ่งเหนือมนุษย์ ทุกคนทำได้!!

บรรณาธิการเห็นด้วยกับคำสอนของอาจารย์บราม (Ajahn Brahm)

อาจารย์บรามสอนให้เราไม่พยายามต่อสู้กับความง่วงและการนอนหลับ “อย่าใส่ ‘ความพยายาม’ มากขึ้น ใส่ ‘ปัญญา’ มากขึ้น” — อุณหภูมิเหมาะสมไหม? กินพอไหม? นอนพอไหม?

หากนอนไม่พอ ควรนอนชดเชย อาจารย์กล่าวว่าเคยมีอุบาสิกาคนหนึ่งไปเข้าค่ายปฏิบัติธรรมแบบนี้ อาจารย์แนะนำให้เธอนอนมากขึ้น ดังนั้นเธอจึงนอนชดเชยต่อเนื่องสามสี่วัน หลังจากสามสี่วัน พลังงานของเธอกลับมา เมื่อพลังงานกลับมา เธอก็เริ่มตื่นเช้า เริ่มปฏิบัติธรรมมากขึ้น จนถึงสิ้นสุดค่ายปฏิบัติธรรมเก้าวัน เธอเป็นหนึ่งในผู้ปฏิบัติธรรมที่ยอดเยี่ยม อาจารย์ก็ชมเธอ

อาจารย์กล่าวว่า เมื่อเราปฏิบัติธรรม; ผ่านไประยะหนึ่ง คุณจะพบว่าคุณไม่ต้องการไปนอนเลย คุณนอนไม่หลับ ไม่ใช่เพราะกฎเกณฑ์ แต่เพราะรู้สึกว่าไม่จำเป็น แล้วคุณสามารถมานั่งที่นี่ จิตของคุณจะไม่รู้สึกง่วง เพราะไม่รู้สึกง่วง มันก็จะไม่ไปนอน คุณจะกลายเป็นคนที่สงบสุข สุขใจ และยินดีอย่างมาก เมื่อความยินดีนี้เริ่มเกิดขึ้น เหมือนหลายคนที่นี่เคยบอกฉัน เมื่อความยินดีเกิดขึ้น คุณรู้สึกถึงความสุขอันยิ่งใหญ่ในการปฏิบัติธรรมจริงๆ คุณจะพบว่าคุณนอนไม่หลับในเวลากลางคืนด้วย คุณไม่ต้องการมัน นี่คือส่วนที่น่าสนใจ พวกเขาจะถาม: ฉันทำอะไรผิดหรือ? ฉันนอนไม่หลับตอนกลางคืน? ไม่ เพลิดเพลินไปกับมัน นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อคุณปฏิบัติธรรมมาก ความต้องการการนอนของคุณจะหายไปจริงๆ

**【การยืนยันเกี่ยวกับอภิญญา】**

ไม่ใช่ว่าบรรณาธิการมีอภิญญาเอง

แต่หากเรามีอภิญญาจริง เราจะสามารถรู้หลายสิ่ง ตัวอย่างเช่น เมื่อผู้ปฏิบัติธรรมบรรลุอรหันตผล จริงๆ แล้วสวรรค์ทั้งหมดก็รู้ (Iti.82) เราสื่อสารกับเทวดาที่น่าเชื่อถือคนใดคนหนึ่ง ก็สามารถรู้ได้ว่าใครเป็นอรหันต์

หรือเหมือนป่อขาว วันชาต ยิมเม ซึ่งเป็นนักปฏิบัติธรรมผู้ยิ่งใหญ่ที่มีสมาธิลึกซึ้ง เขารู้หลายสิ่ง เขามองด้วยสมาธิก็รู้ว่าบุคคลตรงหน้าเป็นอรหันต์:

“เต็มไปด้วย ‘แสงสว่างเจิดจรัส’!”,

“โอ! จริงๆ แล้วเป็นที่สุด เป็นขั้นสูงสุด! ไม่มีอะไรเหลือแล้ว!”,

“พระอริยะมาอยู่ตรงหน้าแล้ว เต็มไปด้วยแสงสว่างเจิดจรัส!”,

“โปรดบอกแก่ศรัทธาชนอย่างแน่นอน: ‘สติและความเคารพ’! มีสติและจิตที่เคารพ ตลอดเวลามีสติเตือนตนเอง เตือนจิตภายใน — นี่คือพระอริยะที่ตัดขาดทุกสิ่งแล้ว ไม่มีอะไรเหลือ! อย่าประมาท เพราะนี่เป็นสิ่งที่อันตรายมาก!”

โดยทั่วไป คนสมัยใหม่ยอมรับและเชื่อในนักปฏิบัติธรรมผู้ยิ่งใหญ่ที่เป็นอรหันต์ เช่น อาจารย์ซุนลุนแห่งพม่า อาจารย์มั่นแห่งไทย หลวงตามหาบัวและน้องสาวแม่จันดี โลหิตดี แม่ชีเชี่ยว ฯลฯ

เป็นจริงหรือไม่?

บรรณาธิการเชิญชวนทุกคนเข้าสู่ฌานที่สี่ แล้วสังเกตว่าพวกเขาอยู่ที่ไหนในตอนนี้? แล้วจะชัดเจน~